Новы нумар

Том 28, Сшыткі 1-2 (54-55) (Снежань 2021)

2 Красавіка 2022 г.

Беларускі Гістарычны Агляд
Том 28 Сшыткі 1-2 (54-55) Снежань 2021

Артыкулы

Новая літаратура: агляды і рэцэнзіі
Даследчыкі археалагічных старажытнасцей Беларусі: біябібліяграфічны даведнік / С. П. Віцязь, В. У. Мядзведзева, Л. У. Дучыц. Мінск, 2020 (Ігар Язэпенка). C. 252-257.
Акіншэвіч, Леў. Выбранае / уклад.: Н. Гардзіенка і Л. Юрэвіч. Мінск, 2021. (Сяргей Емяльянаў) C. 258-269.
Лемешкин, Илья. Портрет Франциска Скорины. К 550-летию со дня рождения книгоиздателя. Vilnius – Prague, 2020 (Альбіна Семянчук) С. 270-282.
Korespondencja wojskowa hetmana Janusza Radziwiłła w latach 1646–1655. Część 1. Diariusz kancelaryjny 1649–1653 / oprac. M. Nagielski (i in.). Warszawa, 2019; Część 2. Listy / oprac. K. Bobiatyński (i in.). Warszawa, 2020 (Юрый Мыцык). С. 283-287.
Др. Марыя Паўліна Сурвіла (1964–2020). Даследчыца і адвакат беларускай культуры = Dr. Maria Paula Survilla (1964–2020). A Scholar and Advocate of Belarusian Culture: зборнік артыкулаў, прысвечаных памяці калегі і сяброўкі / [уклад., прадм. З. Гімпелевіч; рэд.: Н. Гардзіенка і інш.] Мінск, 2021 (Cяргей Емяльянаў) С. 288-289.

Аўтарэфераты дысертацый па гістарычных навуках, дапушчаных да абароны ў 2021 г. (Наталля Анофранка). С. 290-292.

In memoriam
Памяці Яўгена Анішчанкі (Віктар Хурсік). С. 293-295.
Самародак, якога цікавіў працэс. Памяці Уладзіміра Ляхоўскага (Алесь Пашкевіч) . С. 296-306.

Аўтары нумара.
Contents.

Юрый Внуковіч. Першая гісторыя Беларусі па-літоўску як крок да суладдзя нацыянальных наратываў*

16 Лютага 2022 г.

* Kamuntavičius, Rūstis. Gudijos istorija. Baltarusijos istorija. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras, Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės institutas, 2021. 351 p.

Кніга сучаснага літоўскага гісторыка Русціса Камунтавічуса, пададзеная ў аглядзе – гэта нетрывіяльны, поўны самарэфлексій пераказ гісторыі Беларусі ад старажытных часоў і да “Беларускай рэвалюцыі 2020 года”. На вокладцы кнігі паралельна ўжыты два словы (Gudija і Baltarusija), якімі ў літоўскай мове ў залежнасці ад сітуацыі прынята абазначаць нашу краіну. На першы погляд, такі прыём можа падацца спрэчным, але ён міжволі выяўляе падвойны характар беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці. Сам аўтар яўна аддае перавагу традыцыйнай літоўскай форме Gudija, адзначаючы яе архаічнасць і аўтэнтычнасць, а не штучнай кальцы з рускай мовы Baltarusija, утворанай у савецкі перыяд (117). Як гэта ні парадаксальна, ужытая ў манаграфіі назва нашага народа gudai, якой літоўцы здаўна іменавалі сваіх суседзяў, што жылі на ўсходзе ад іх, аказваецца ў манаграфіі куды больш прыдатнай і рэлевантнай для апісання гісторыі Беларусі (асабліва яе ранніх перыядаў), чым сама назва беларусы (у літоўскім варыянце baltarusiai). Крывічы, русіны, беларусы – усе яны з тэрыторыі сучаснай Літвы ідэнтыфікаваліся як gudai. Гэтая ўстойлівая вонкавая назва, якая захавалася ў літоўскай мове да нашых дзён, як бы ўказвае на лучнасць, пераемнасць і тоеснасць усіх гэтых этнічных катэгорый. Чытаць далей →

Том 27, Сшыткі 1-2 (52-53) (Снежань 2020)

24 Красавіка 2021 г.

Беларускі Гістарычны Агляд
Том 27 Сшыткі 1-2 (52-53) Снежань 2020

Артыкулы
Архіваліі

Новая літаратура: агляды і рэцэнзіі

(PDF)

Tomas Baranauskas. Pabaisko mūšis. Šaltiniai ir interpretacijos. Vilnius, 2019.

15 Студзеня 2021 г.

Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага эпохі позняга Сярэднявечча ў апошнія дзесяцігоддзі карыстаецца павышанай увагай даследчыкаў. Дзякуючы зняццю ідэалагічных абмежаванняў гісторыя ВКЛ перастала быць тэмай non grata, а падзенне “жалезнай заслоны” і распаўсюджванне сучасных інфармацыйных тэхналогій дазволілі прыцягнуць значны масіў новых крыніц і ў новым кантэксце, у тым ліку з апорай на новую літаратуру і ў дыялогу, а часам і ў дыскусіі з калегамі з розных краін, задаць гэтым крыніцам новыя пытанні. Сярод прац пра гэтую эпоху – і кніга Томаса Баранаўскаса, прысвечаная бітве пад Вількамірам 1435 г., якая выйшла ў канцы 2019 г.[1]; зрэшты, адразу адзначу, што аўтар аддае перавагу варыянту “Пабойская бітва” (пра гэта ніжэй), якім я і буду ўслед за ім апераваць у рэцэнзіі. Чытаць далей →

Том 26, Сшыткі 1-2 (50-51) (Снежань 2019)

6 Чэрвеня 2020 г.

Беларускі Гістарычны Агляд

Том 26 Сшыткі 1-2 (50-51) Снежань 2019

Артыкулы
Ігар Скачыляс. Саборы ўніяцкага духавенства Кіева-Віленскай архіепархіі ў эпоху канфесіяналізацыі (кан. XVI – пач. XVII ст.). C. 3-38.
Дзмітрый Віцько. Скарбовы Трыбунал ВКЛ 1700 года. C. 39-72.
Яўген Анішчанка. Дыверсійны рэйд Міхала Клеафаса Агінскага на Міншчыну ў 1794 г. C. 73-94.
Наталля Анофранка. Партрэты разбойнікаў беларуска-літоўскіх губерняў (з гісторыі штодзённасці першай паловы ХІХ ст.). C. 95-118.
Мічыхіра Ясуі. Беларусы і Кангрэс нацыянальных меншасцяў у перыяд з 1925 да 1938 г. C. 119-152.
Тaмаш Камусэлa. Расійскія “окраины” і польскія “Kresy”: аб’ектыўнасць і гістарыяграфія. C. 153-178 .

Крыніцазнаўства
Святлана Куль-Сяльверстава. Інвентары маёнткаў і старастваў як крыніца па гісторыі прыроднага асяроддзя Беларусі. C. 179-208.

Архіваліі
Алесь Смалянчук. “Всюду господствует солдатчина…”. Бежанцы ў СССР прa пачатак нямецкай акупацыі Польшчы (снежань 1939 г.). C. 209-225.

Новая літаратура: агляды і рэцэнзіі
Генадзь Сагановіч. Пра так званую “школу праваслаўных гісторыкаў”, або Навошта нам заходнерусізм. C. 226-248.
Андрэй Чарнякевіч. Месца, дзе нас няма… C. 249-262.
Зміцер Дрозд. Кніга дзесяцігоддзя. C. 263-272.
Аляксей Братачкін. Марш жыцця даўгінаўскіх яўрэяў. C. 273-284.
Ганецкая, Ірына У. Глускі замак у святле археалагічных даследаванняў і пісьмовых крыніц. Мінск, 2018 (Ніна Здановіч). C. 285-294.
“Nowiny Lubelskie” z marca 1569 roku. Źródło do dziejów sejmu unii lubelskiej / оpr. i wyd. P. Dymmel i H. Gmiterek. Lublin, 2019 (Уладзімір Падалінскі). C. 295-302.
Кормина, Жанна B. Паломники. Этнографические очерки православного номадизма. Москва, 2019 (Сяргей Грунтоў). C. 303-313.
Багдановіч, Вячаслаў. Царква і дзяржава: выбраныя артыкулы і прамовы / укл. А. С. Горны. Мінск, 2019 (Аляксандр Цымбал). C. 314-319.
Евангельскія хрысціяне ў Беларусі: пяць стагоддзяў гісторыі (1517–2017 гг.) / навук. рэд. У. Навіцкі. Мінск, 2019 (Андрэй Унучак). C. 320-323.
Ярмусік, Эдмунд С. Канфесійная гісторыя Беларусі: вучэбны дапаможнік. Мінск, 2016 (Віктар Адзіночанка). C. 324-328.

Аўтарэфераты дысертацый па гістарычных навуках, дапушчаных да абароны ў 2019 г. (Наталля Анофранка). C. 329-331.

Аўтары нумара.

(PDF)

Тaмаш Камусэлa. Расійскія “окраины” і польскія “Kresy”: аб’ектыўнасць і гістарыяграфія

5 Чэрвеня 2020 г.


*[1]

Расійская гістарыяграфічная перцэпцыя постсавецкіх нацыянальных дзяржаў – Беларусі, Латвіі, Літвы, Малдовы і Украіны (а часам і Фінляндыі) – нярэдка апасродкуецца тэрмінам “окраины”. Польскія гісторыкі – праўда, толькі ў дачыненні да Беларусі, Літвы і Украіны (часам таксама Латвіі) – аналагічным чынам выкарыстоўваюць тэрмін “kresy”. Абодва тэрміны – адпаведна, у Расіі і Польшчы – былі да пэўнай ступені прыняты як нейтральныя аналітычныя тэрміны для даследавання мінулага гэтых краін у кантэксце, адпаведна, расійскай (імперскай) і польскай (польска-літоўскай) гісторыі. Што характэрна, у краінах, якія падпадаюць пад азначэнне “окраины” і “kresy”, навукоўцы і інтэлектуалы не фармулююць асобнага (або адасабляльнага паводле нацыянальнага крытэрыю) мінулага Беларусі, Латвіі, Літвы, Малдовы і Украіны з выкарыстаннем названых паняццяў. Паняцці гэтыя фактычна разглядаюцца імі як чужыя, а шмат у якіх выпадках – як антыбеларускія, антылатышскія, антылітоўскія, антымалдаўскія або антыўкраінскія. Такім чынам, узнікае пытанне, ці настолькі нейтральныя гэтыя два тэрміны, як нярэдка сцвярджаюць расійскія і польскія гісторыкі. Чытаць далей →

Том 25, Сшыткі 1-2 (48-49) (Снежань 2018)

28 Студзеня 2019 г.

Беларускі Гістарычны Агляд

Том 25 Сшыткі 1-2 (48-49) Снежань 2018

Артыкулы
Томас Чэлкіс. Развіццё паняцця заходніх межаў ВКЛ у XIII–XVI ст. C. 3-32.
Генадзь Сагановіч. Мілітарныя абрысы культу Божай Маці Жыровіцкай у ХVII ст. C. 33-56.
Тамаш Камусэла. Нацыяналізм і нацыянальныя мовы. C. 57-84.
Джулі Фёдар, Сайман Льюіс, Таццяна Журжэнка. Вайна і памяць у Расіі, Украіне і Беларусі. C. 85-122.
Яўген Анішчанка. Атлас Мінскай губерні 1800 г.: стварэнне і аўтары. C. 123-134.
Юры Грыбоўскі. Удзел беларусaў у парламенцкіх выбарах у Латвіі (1922–1931). C. 135-172.

Архіваліі
Раман Бяспалаў, Сяргей Палехаў. Гісторыя літоўска-навасільскіх дагавораў 1427–1491 г. і літоўска-варатынскія граматы 1483 і 1488 г. C. 173-228.
Юрый Мыцык. Беларусы – студэнты і выкладчыкі Кіева-Магілянскай Акадэміі. C. 229-238.
Кірыл Сыцько. Парафіяльная хроніка Ішчальнскага касцёла. C. 239-270.

Новая літаратура: агляды і рэцэнзіі
Алесь Смалянчук. Падарожжы ў БНР. C. 271-284.
Андрэй Чарнякевіч. Юбілейная пастараль: крок у даследаванні гісторыі БНР ці бег на месцы? C. 285-296.
Генадзь Сагановіч. Украінскае казацтва, Масква і суперніцтва за Беларусь у кнізе расійскай даследчыцы. C. 297-314.
Okoń, Jan. Wychowanie do społeczeństwa. W teatrach szkolnych jezuitów w Rzeczypospolitej obojga narodów. Kraków, 2018 (Ганна Паўлоўская). C. 315-319.
После грозы: 1812 год в исторической памяти России и Европы: сб. ст. Москва, 2015 (Алена Філатава). C. 320-323.
Стурейко, Степан. Беспокойные камни. 9 эссе о новом измерении архитектурного наследия. Гродно, 2017 (Ала Сташкевіч). C. 324-332.
Kolenovská, Daniela; Plavec, Michal. Běloruská emigrace v meziválečném Československu: Studie a dokumenty. Praha, 2017 (Андрэй Буча). C. 333-342.
Classics and Communism. Greek and Latin behind the Iron Curtain. Ljubljana, Budapest, Warsaw, 2013; Classics and Class. Greek and Latin Classics and Communism at School. Warsaw, Ljubljana, 2016 (Ганна Паўлоўская). C. 343-347.

Аўтарэфераты дысертацый па гістарычных навуках (2018) (Наталля Анофранка). C. 348-350.

Аўтары нумара.

(PDF)

Падарожжы ў БНР*

27 Лістапада 2018 г.


* ЧЕРНЯКЕВИЧ, АНДРЕЙ. БНР. Триумф побежденных. Минск: А. Н. Янушкевич, 2018. 302 с.;
ШУПА, СЯРГЕЙ. Падарожжа ў БНР. Архіўны раман (Бібліятэка Свабоды. ХХІ стагодзьдзе). Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2018. 282 с.

На пачатку 1990-х г. у межах пэўнага “рамантычнага” нацыянальнага дыскурсу нарадзіўся міф пра БНР як узор і сімвал беларускай дзяржаўнасці. Гэта быў свайго роду рэванш за доўгія гады афіцыйнага савецкага бяспамяцтва і здзеку з памяці “айцоў” Беларускай Народнай Рэспублікі. У гістарыяграфію і культурную памяць дзеячы Адраджэння вярталіся як нацыянальныя героі. Яны арганічна ўпісваліся ў час, які быў напоўнены верай у новае Адраджэнне і перспектывы развіцця незалежнай і дэмакратычнай Беларускай дзяржавы. Падкрэсліваўся этнакультурны падмурак БНР, адзначаліся традыцыі талерантнасці тытульнай нацыі і яе прыхільнасць да дэмакратычных каштоўнасцяў.

Аднак Рэспубліка Беларусь аказалася непадобнай як на мары рамантыкаў 1990-х, так і на створаны гісторыкамі вобраз свайго прататыпа з 1918 г. Паўставалі пытанні: Ці не падманула нас гісторыя? Чаму ўзнёслы нацыянальны праект пад назвай “БНР”, які не быў рэалізаваны з-за неспрыяльных геапалітычных чыннікаў, не атрымалася здзейсніць у новых абставінах? Чаму праблемы беларускага нацыянальна-культурнага Адраджэння канца ХХ – пачатку ХХІ ст. усё больш нагадваюць сітуацыю эпохі “Нашай Нівы”? Чытаць далей →

Беларуская Народная Рэспубліка – крок да незалежнасці: да 100-годдзя абвяшчэння: гістарычны нарыс / А. А. КАВАЛЕНЯ [і інш.]; Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі. Мінск: Беларуская навука, 2018. 157 с.

12 Кастрычніка 2018 г.


Калектыўная навуковая манаграфія звычайна прадугледжвае акумуляцыю дасягненняў асобных даследчыкаў і сыходзіць з дыялектычнага ўяўлення пра пераўтварэнне колькасці ў якасць дзеля эфектыўнай рэалізацыі нейкай агульнай мэты. Часам, аднак, калектыўная манаграфія нівелюе саму асобу навукоўца, перакладаючы на яе аўтараў адказнасць за тыя ці іншыя высновы, якія на самай справе яны, магчыма, і не падзяляюць, – калектыўную адказнасць. Чытаць далей →

Том 24, Сшыткі 1-2 (46-47) (Снежань 2017)

30 Снежня 2017 г.

Беларускі Гістарычны Агляд

Том 24 Сшыткі 1-2 (46-47) Снежань 2017

Артыкулы

Класіка літоўскай гістарыяграфіі

Рымантас Ясас. Хроніка Быхаўца і яе паходжанне (пераклад і прадмова Ганны Міхальчук). C. 183-220.

Архіваліі

Юрый Мыцык. Чачэрскае староства ў апісанні 1773 года. C. 221-232.

Новая літаратура: агляды і рэцэнзіі

Кэтрын Гібсан. Гісторыя, памяць і сімвалічная тапаграфія горада: найноўшыя публікацыі да гістарыяграфіі Вільні. C. 233-346.

Аўтарэфераты дысертацый па гістарычных навуках (2017) . C. 321-323.

In Memoriam

Ганна Леанідаўна Харашкевіч (28.03.1931–1.05.2017) (Васіль Варонін). C. 324-326.

Аўтары нумара.

(PDF)

BURMISTR, SVETLANA. Die “Minsker Zeitung”. Selbst- und Fremdbilder in der Nationalsozialistischen Besatzungspresse. Berlin: Metropol, 2016. – 364 s.

14 Жніўня 2017 г.

У 24 томе БГА (2017)
Манаграфія Святланы Бурмістр прысвечана гісторыі “Мінскай газеты”, якая з 15 красавіка 1942 да 28 чэрвеня 1944 г. выдавалася ў сталіцы Генеральнага камісарыята Беларусі – Мінску. Аўтар паспяхова скончыла дактарантуру Цэнтра па даследаванні антысемітызму Тэхнічнага ўніверсітэта Берліна, дзе пад кіраўніцтвам прафесара Марлена Познер-Ландша і прафесара Вольфанга Бенца выконвала дысертацыйную працу па гісторыі гэтага нямецкамоўнага друкаванага выдання. Асноўнае праблемнае поле даследавання палягае ў выяўленні ступені адлюстравання ў “штодзённай газеце для Беларусі”, якая была трыбунай нацысцкай палітыкі, ідэалогіі і прапаганды на гэтай частцы беларускай тэрыторыі, планаў германскай акупацыйнай улады і гістарычнай рэчаіснасці на месцах. Вывучэнне ваенных, гаспадарчых, сацыяльных і іншых падзей, якія знаходзілі поўнае ці частковае адлюстраванне ў выданні, даследчыца правяла не толькі на аснове скрупулёзнага аналізу зместу 680 нумароў 8-старонкавага газетнага матэрыялу, але і на шырокай базе дакументальных крыніц з фондаў 12 архіваў Беларусі і Германіі. Спроба адэкватна ацаніць і пераканальна паказаць рэальную карціну тых падзей вачыма нямецкага даследчыка сёння важная не толькі для прафесійных ваенных гісторыкаў, але і для шырокай чытацкай аўдыторыі, а таксама ўсіх зацікаўленых, хто хацеў бы знайсці адказы на пакуль што малавывучаныя, дыскусійныя і праблемныя пытанні “вайны Гітлера на ўсходзе”[1]. Такая праца, праведзеная, на жаль, чарговы раз не айчыннымі гісторыкамі, мае для сучаснай беларускай гістарыяграфіі асаблівую навуковую каштоўнасць, бо працягвае справу, распачатую некалькімі гадамі раней таксама нямецкім гісторыкам Бабетай Квінкерт у грунтоўным даследаванні пра вядзенне германскім бокам “духоўнай” вайны супраць грамадзянскага насельніцтва і партызан у Беларусі 1941–1944 г.[2]. Чытаць далей →

Аляксандр Гужалоўскі. Рэвалюцыйная армія свабоднай Расіі ў люстэрку беларускага перыядычнага друку

21 Траўня 2017 г.

У 24 томе БГА (2017)

Страшна робіцца за вольнасьць дзяржавы Расійскай,

як прыглядзішся што за хуліганьё хаваецца цяпер

пад штандарам волі, рэспублікі і дэмакратызму.

Гэтыя цёмныя сілы цёмнай Расіі дэмаралізуюць ціпер

армію, робюць пагромы, гвалтуюць, рабуюць, наводзюць жах навокала.

Язэп Лёсік, рэдактар газеты

“Вольная Беларусь”, 3.08.1917.

Рэканструкцыя паўсядзённага вопыту выжывання людзей у экстрэмальных умовах вайны і рэвалюцыі ў пераломным 1917 годзе застаецца адным з перспектыўных кірункаў даследавання ў беларускай гістарычнай навуцы. Шэраг важных крокаў ужо зроблены[1]. Самая вялікая перашкода для далейшага развіцця даследаванняў – невялікі масіў першакрыніц, што дазваляюць зазірнуць за бачную паверхню ваенных і палітычных падзей. Частка першакрыніц (успамінаў, дзённікаў, лістоў), якія дазволілі б рэканструяваць вопыт “простага” чалавека ў віхуры 1917 года, загінула пад час войнаў і акупацый, частка – свядома знішчана пад час макулатурных кампаній у савецкіх архівах. Адсутнасць тэкстаў, што адлюстроўваюць персанальную рэфлексію звычайных людзей, абумоўлена таксама нізкім узроўнем пісьменнасці тагачаснага насельніцтва, асабліва на вёсцы. Бракуе сёння таксама метадалагічнага інструментарыю, які дазволіў бы даследаваць “ніжнія паверхі” гістарычнага працэсу з выкарыстаннем наяўных крыніц. Чытаць далей →

Том 23, Сшыткі 1-2 (44-45) (Снежань 2016)

2 Сакавіка 2017 г.

Беларускі Гістарычны Агляд

Том 23 Сшыткі 1-2 (44-45) Снежань 2016

Артыкулы
Анджэй Гіль. Унійныя тэндэнцыі ў праваслаўнай царкве ВКЛ у канцы XV — пачатку XVI ст. C.
3-17.

Аляксандр Пагарэлы. Прэса і публічная сфера ў заходнебеларускай вёсцы ў 1920-30-я гады. С. 18-40.
Юры Грыбоўскі. “Латвійскі” перыяд дзейнасці Мікалая Дзямідава (1922-1942). С. 41-71.
Сяргей Новікаў. Баявыя дзеянні ў Беларусі летам 1941 г.: гістарыяграфічныя міфы і гістарычная рэальнасць. С. 72-104.
Ірына Романова. Пасляваенны яўрэйскі Бабруйск. С. 105-131.
Марж Фігура, Лукаш Стаськевіч. Помнік князю Альгерду ў Віцебску як элемент гістарычнай палітыкі Беларусі. С. 132-144.
Сантэ Грачыёці. Пра даследаванні беларускага “Трышчана” ў Італіі. С. 145-162.
Генадзь Сагановіч. Погляды Мікалая Улашчыка на Люблінскую унію і яе наступствы. С.
163-184.

Палеміка
Геранім Граля. Ці была Рэч Паспалітая каланіяльным утварэннем? С. 185-208.

Архіваліі
Юрый Мыцык. Інвентар і люстрацыі Лоева і Горваля XVII – сярэдзіны XVIII ст. С. 209-216.

Новая літаратура: агляды і рэцэнзіі
Юры Гардзееў. Заўвагі наконт вывучэння гісторыі самакіравання на беларускіх землях. С. 217-237.
Алена Маркава. Пакараць нельга злітавацца: беларускі нацыяналізм у даследаванні Пэра Андэрса Рудлінга. С. 238-260.
Юрась Бачышча. Польская школьная палітыка на Палессі: вядомае і невядомае. С.
261-287.

Аляксандр Ланеўскі. Гісторыя палітычнай неэфектыўнасці: польскі погляд на беларускую апазіцыю. С. 288-310.
Старченко, Наталя. Честь, кров і риторика. Конфлікт у шляхетському середовищі Волині (друга половина XVI — початок XVII століття). Київ, 2014 (Віталь Галубовіч). С. 311-318.
Kamusella, Tomasz. The Politics of Language and Nationalism in Modern Central Europe. Palgrave MacMillan, 2012 (Сяргей Запрудскі). С. 319-327.
Mačiulis, Dangiras / Staliūnas, Darius. Lithuanian Nationalism and the Vilnius Question, 1883—1940. Marburg, 2015 (Аляксандр Пагарэлы). С. 328-338.
Гребень, Евгений А. Гражданское население Беларуси в условиях немецкой оккупации (1941—1944 гг.). Минск, 2016 (Любоў Козік). С. 339-342.
Diskriminier — vernichtet — vergessen. Behinderte in der Sowjetunion, unter nationalsozialistischer Besatzung und im Ostblock 1917-1991 / Hg. von A. Friedman und R. Hudemann. Stuttgart, 2016 (Сяргей Новікаў). С. 343-349.
Бон, Томас М. “Мінскі феномен”. Гарадское планаванне і ўрбанізацыя ў Савецкім Саюзе пасля 1945 г. Мінск, 2016 (Сяргей Харэўскі). С. 350-355.

Аўтарэфераты дысертацый па гістарычных навуках (2014-16). (Наталля Анофранка). С. 357-365.
Аўтары нумара

(PDF)