БЕЛАРУСКІ ГІСТАРЫЧНЫ АГЛЯД
НАВУКОВЫ ЧАСОПІС

Навінка Бібліятэкі БГА

Анджэй Валіцкі. Нацыя, нацыяналізм, патрыятызм  Анджэй Валіцкі. Нацыя, нацыяналізм, патрыятызм / Анджэй Валіцкі; уступ Анджэй Мэнцвэль; пер. з польск. мовы А. Ластоўскага; навук. рэд. Г. Сагановіч. — Мінск: Медысонт, 2012. 528 с. ISBN 978-985-6982-61-6.

У кнігу вядомага польскага гісторыка філасофіі і грамадскай думкі ўвайшлі працы, аб’яднаныя адной тэмай – праблемай нацыі ў польскім мысленні пасля падзелаў даўняй Рэчы Паспалітай. Аўтар імкнецца крытычна даследаваць розныя плыні нацыянальных ідэалогій у Польшчы ад шляхецкай дэмакратыі да 1918 г., выкарыстоўваючы інструментарый заходніх тэарэтыкаў нацыі.
Выданне разлічана на гісторыкаў, этнолагаў, культуролагаў і палітолагаў.

Новыя публікацыі на сайце

У архіве часопіса апублікавана поўная электронная версія тома 18 (2011). Да нумароў 7/1, 8, 10, 11, 14, 15, 16/1, 16/2, 17 і 18 далучаны іх pdf-версіі (гл. у змесце).

Навіны Бібліятэкі БГА

У “Бібліятэцы БГА” ў электроннай версіі апублікаваны чарговыя кнігі: “Pro patria aliena: Кляштар беларускіх айцоў марыянаў у Друі (1924—1938)” а. Аляксандра Надсана, “Выбраныя працы” Вітаўта Тумаша і “Вырваныя бачыны. Да гісторыю Саюзу Беларускае Моладзі” Лявона Юрэвіча.

Новыя публікацыі на сайце

Апублікавана поўнатэкставая электронная  версія тома 17 (2010). У бліжэйшым часе на сайце апрача публікацый у фармаце html з’явяцца pdf-версіі нумароў часопіса за 2005-2011 г.

Навіны Бібліятэкі БГА

У “Бібліятэцы БГА” апублікаваны поўнатэкставыя версіі кніг “Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах” (2 выд., Мінск, 2006), “Гісторыкі і ўлада: нацыятворчы працэс і гістарычная палітыка ў Беларусі ХІХ – ХХ ст.” Райнэра Лінднэра (2 выд., Мінск 2005) і “Беларуская кніга пад нямецкім кантролем (1939–1944)” Юрыя Туронка (Мінск, 2002).

БГА ў еўрапейскім індэксе

У 2011 г. наш часопіс уключаны ў The European Reference Index for the Humanities (ERIH) – адзіны падобны індэкс, які быў створаны і пераглядаецца еўрапейскімі даследчыкамі з мэтай сістэматычнага прэзентавання дасягненняў еўрапейскіх гуманітарных навук для ўсяго свету. Больш за 140 экспертаў па асноўных гуманітарных дысцыплінах з 28 краін у двух раўндах ацэньвалі часопісы, прапанаваныя для разгляду арганізацыямі-членамі Фонду Еўрапейскай Навукі (ESF), а таксама рэдактарамі ды выдавецтвамі, і складзены імі спіс прыняты за цэнтральны для ўсёй супольнасці еўрапейскіх гуманітарыяў. БГА ў гэтым індэксе атрымаў падкатэгорыю INT1 – “international publications with high visibility and influence among researchers in the various research domains in different countries, regularly cited all over the world”.

Віншуем аўтараў і чытачоў!

Гісторыя ў праграме “500 перакладаў гуманітарыстыкі”

Працягваецца  падбор спецыялістаў для перакладу на беларускую мову кніг па праграме 500 перакладаў гуманітарыстыкі для патрэбаў беларускамоўнага навучання”, што ажыццяўляецца пры “Лабараторыі навуковага перакладу” (каардынатар Павал Баркоўскі). Агульную канцэпцыю праекта можна паглядзець тут. Праца па перакладу гістарычных тэкстаў (гл. спіс адабраных выданняў па гістарычных навуках) і выданні адпаведных кніг будзе каардынавацца рэдакцыяй БГА. Усе прапановы, заяўкі і пытанні, датычныя гістарычнай серыі, можна дасылаць на рэдакцыю, або на адрас: peraklad500@gmail.com

Гістарычная палітыка – тэматычны нумар БГА

Хоць выкарыстанне мінулага ў палітычных інтарэсах дзяржаўных уладаў у апошняе дзесяцігоддзе стала звычайнай з’явай публічнага жыцця Беларусі, тэрмін “гістарычная палітыка” яшчэ не ўвайшоў у навуковы дыскурс беларускай гуманітарыстыкі. Між тым, інструменталізацыя гісторыі, незалежна ад нашага стаўлення да яе, робіцца ўсё больш вызначальнай рэальнасцю нашага часу і ўжо таму павінна сама станавіцца прадметам навуковага разгляду. Рэдакцыя БГА плануе прысвяціць гістарычнай палітыцы адзін з бліжэйшых нумароў, у якім мяркуецца разглядзець наступныя аспекты праблематыкі:

  • Паняцце гістарычнай палітыкі і яго шматзначнась
  • Гістарычная палітыка і пастулаты навуковай гістарыяграфіі
  • Патрэбы і акторы гістарычнай палітыкі
  • Магчымасці і сродкі ўплыву на гістарычную свядомасць грамадства
  • Гістарычная палітыка – канструяванне памяці – выбар традыцыі?
  • Практыкі гістарычнай палітыкі ў Цэнтральна-Усходняй Еўропе і ў Беларусі

Тэксты (да 60 тыс. знакаў) просім дасылаць да 31.01.2012 г.

“Пяром і булавой: палітычная дзейнасць Льва Сапегі, літоўскага канцлера і віленскага ваяводы”

У серыі “Бібліятэка БГА” рыхтуецца да выдання на беларускай мове грунтоўнае манаграфічнае даследаванне польскага гісторыка Аркадзіуша Чволка “Пяром і булавой: палітычная дзейнасць Льва Сапегі, літоўскага канцлера і віленскага ваяводы”. Плануецца, што кніга пабачыць свет у пачатку 2012 г.

Ежы Клачоўскi. Малодшая Еўропа

Ежы Клачоўскi. Малодшая Еўропа У кніжнай серыі “Бібліятэка часопіса БГА” рыхтуецца да выдання беларускамоўная версія кнігі вядомага польскага гісторыка праф. Ежы Клачоўскага Młodsza Europa: Europa Środkowo-Wschodnia w kręgu cywilizacji chrześcijańskiej średniowiecza (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1998). Грунтоўная, напісаная на высокім узроўні эрудыцыі, праца паказвае, як дзяржавы і народы нашай часткі Еўропы далучаліся да т.зв. цывілізацыйнага кола “хрысціянскага Захаду” і якое значэнне мелі тут рэгіянальныя паразуменні Польшчы, Літвы і Русі. У цяперашняй гістарыяграфічнай сітуацыі ў Беларусі, дзе працягвае дырэктыўна насаджацца “заходнерусізм”, кніга праф. Е. Клачоўскага адкрывае чытачам альтэрнатыўную перспектыву беларускай гісторыі.

Першыя нумары часопіса

З размяшчэннем архіваў сканаваных версій Т.1 (1994) і Т.2. Сш.2 (1995) завершана публікацыя ўсіх нумароў часопіса з 1 па 14 том.

Тымаці Снайдэр. Пра паходжанне нацый Усходняй Еўропы

У наступным нумары (том 17, 2010) Тымаці Снайдэр

Прапануем увазе чытачоў лекцыю Тымаці Снайдэра, прафесара гісторыі Ельскага універсітэта (ЗША), прачытаную 19 траўня 2010 г. у Інстытуце імя Гётэ ў Мінску на прэзентацыі яго кнігі “Рэканструкцыя нацый: Польшча, Украіна, Літва і Беларусь, 1569 – 1999” (Мінск: Медысонт, 2010). Тэкст выступу Т. Снайдэра друкуецца ў чарговым нумары часопіса.

Шчыра дзякую за запрашэнне, шчыра дзякую ўсім тым, хто прычыніўся да перакладу маёй кнігі на беларускую мову, шчыра дзякую вам усім за тое, што прыйшлі паслухаць лекцыю на замежнай мове, прычым не проста на замежнай мове, а яшчэ і з чужым для гэтай замежнай мовы акцэнтам.

Я хацеў бы сказаць некалькі слоў пра галоўную тэму маёй кнігі, а менавіта пра тое, адкуль паходзяць нацыі Усходняй Еўропы, чаму склаліся акурат тыя нацыі, якія склаліся, а не нейкія іншыя. Гэта па-ранейшаму застаецца краевугольным пытаннем у гісторыі гэтага рэгіёна, пытаннем, якое далёка не такое банальнае, як выглядае, і на якое вельмі цяжка адказаць. Вось на гэтую тэму я і хацеў бы сказаць некалькі слоў.

Я буду гаварыць не пра ўвесь рэгіён, а толькі пра чатыры краіны, якія, лічу, утвараюць сабой гістарычнае адзінства. Маю на ўвазе Беларусь, Літву, Украіну і Польшчу. Пачну з рэчаў, якія могуць здавацца відавочнымі. Што такое краіна? Гэта можа быць аб’ектыўным, канкрэтным, геаграфічным паняццем. Краінай можа быць Новая Зеландыя, Мадагаскар, і пры гэтых словах у вас, бадай што, не ўзнікае ніякіх асаблівых пачуццяў, ніякай трывалай псіхалагічнай рэакцыі. З іншага боку, паняцце краіны, краю можа быць суб’ектыўным, расплывістым, асабістым. Калі адзін паляк, скажам, у Лондане гаворыць другому: “Вяртаюся ў краіну”, — то ў нас не ўзнікае пытання, у якую менавіта. Вядома, гаворка ідзе пра Польшчу. Падобная дваістасць уласціва і паняццю “нацыя”. Калі я, напрыклад, другому амерыканцу скажу: “Нацыя цяпер вельмі падзелена ў палітычных адносінах”, — ён не стане ў мяне пытацца, пра якую нацыю ідзе гаворка. Яму будзе ясна, што я маю на ўвазе жыхароў ЗША, амерыканцаў, наша нацыя. Гэта цікавая рэч, і гэта дзейнічае, гэта працуе, нават калі я гэтага другога амерыканца зусім не ведаю. І такім чынам ствараецца магічнае кола. Я з гэтым земляком маю нешта супольнае, наша нацыя, праз тое супольнае, што мы маем, таксама з’яўляецца нечым цэлым. Мы знаёмыя, мы, як вельмі прыгожа гавораць у славянскіх мовах, “нашы”. Але адкуль усё гэта бярэцца, чаму мы “нашы” ў нацыянальным сэнсе, а не ў нейкім іншым?

(Загрузіць PDF)

Генрых Літвін. Сувязі эліты ВКЛ з Кіеўшчынай у 1569–1648 г.

У 18 томе БГА (2011)

Эліты Вялікага Княства Літоўскага доўгі час не пагаджаліся з далучэннем Валыні і Кіеўшчыны да Кароны, што цягнула за сабой адну з істотных прычын „унійных спрэчак”. Паўстае пытанне, у якой ступені гэтая з’ява вынікала з матэрыяльных інтарэсаў магнацкіх родаў Вялікага Княства Літоўскага, і ў якой была праявай націску на палітычнай канцэпцыі тэрытарыяльнай непадзельнасці. Каб высветліць дадзеныя аспекты, разгледзім абсяг інтарэсаў літоўскай эліты на „інкарпараваных абшарах” і яе прыватнай актыўнасці на ўзгаданых землях. Такім чынам, наш артыкул будзе свайго роду спробай адказу на абазначаныя пытанні адносна Кіеўскага ваяводства.

(Загрузіць PDF)